Analiza rzymskich nocników z Novae i Marcianopolis ujawniła dotąd nieznane informacje o pasożytach sprzed 1800 lat. Zespół pod kierownictwem prof. UAM Eleny Kleniny po raz pierwszy potwierdził obecność Cryptosporidium parvum w Europie, co zmienia wiedzę o historii chorób pasożytniczych.
Polscy naukowcy opublikowali nowy artykuł dotyczący odkryć w Novae i Marcianopolis, rzymskich miastach położonych nad dolnym Dunajem. Tym razem starożytne nocniki stały się przedmiotem unikatowych w skali europejskiej badań z pogranicza historii, archeologii i paleoparazytologii.
Praca ukazała się w npj Heritage Science, prestiżowym i wysokonotowanym czasopiśmie naukowym o otwartym dostępie, wydawanym przez Springer Nature. Artykuł niemal natychmiast wzbudził duże zainteresowanie międzynarodowego środowiska naukowego – w ciągu zaledwie czterech dni od publikacji został pobrany 899 razy!
Badania przeprowadził interdyscyplinarny zespół pod kierunkiem prof. UAM Eleny Kleniny, w skład którego weszli: prof. Andrzej B. Biernacki, dr hab. Renata Welc-Falęciak, dr Agnieszka Pawełczyk i dr hab. Małgorzata Bednarska, naukowcy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Projekt został sfinansowany ze środków IDUB UAM.
W artykule zatytułowanym Analysis of Roman chamber pots to understand the health of the lower Danube inhabitants badacze przedstawiają wyniki analiz rzymskich nocników (łac. lasanae) datowanych na II–IV wiek n.e. Znaleziska pochodzą z dwóch miast rzymskich: Novae (dzisiejsza północna Bułgaria) oraz Marcianopolis.
Nocniki są dla naukowców cennym źródłem informacji o stanie zdrowia dawnych społeczności. Zachowane na ich ściankach zmineralizowane osady moczu i kału pozwalają wykrywać ślady pasożytów jelitowych i chorób zakaźnych.
– Rekonstrukcja codziennego życia starożytnych ludzi, zwłaszcza ich diety i zdrowia, to ogromne wyzwanie. Nocniki dają nam bezpośredni wgląd w problemy zdrowotne dawnych mieszkańców – podkreślają autorzy badań.
Cały artykuł na stronie: https://www.uniwersyteckie.pl/nauka/nocniki-z-novae-odslaniaja-historie-chorob
Tekst: Ewa Konarzewska-Michalak
Na zdjęciu od lewej: prof. Elena Klenina i prof. Andrzej B. Biernacki