10 lutego 2026 r. o godz. 18.00 w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu, w Sali pod Zegarem, odbędzie się wykład pt. „Pojęcie fair play, czyli o lukach i zmienności znaczeń w kulturze europejskiej”, organizowany w ramach cyklu „Uniwersyteckie Wykłady na Zamku”. Wykład wygłosi prof. dr hab. Wojciech Lipoński z Wydziału Anglistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wstęp wolny.
O wykładzie
Termin fair play wywodzi się z brytyjskiej kultury rycerskiej, ale jego pierwotne znaczenie i początki są mało znane. Innym przykładem zmiany znaczenia jest pojęcie „kultura”, niegdyś rolnicze określenie uprawy roślin, które zostało asymilowane w starożytności przez Cycerona jako „uprawa” ludzkiego umysłu. Podczas wykładu poznamy szereg innych jeszcze przykładów zmiany znaczeń, np. nazwy „football” kojarzonej z angielską piłką nożną. Niby wiadomo: foot – stopa i ball – piłka, czyli piłka poruszana za pomocą stopy. Tak jest teraz, ale historycznie nazwa ta powstała jako określenie piłki noszonej do celu… rękami. Wykład wyjaśni, jak to było możliwe.
O wykładowcy
Profesor Wojciech Lipoński specjalizuje się w dziejach kultury brytyjskiej, europejskiej i sportu. Wydał 21 książek, w tym etnologiczną „World Sports Encyclopedia UNESCO” w językach polskim, angielskim i francuskim. Jego hipoteza zmian w historii brytyjskiej kultury rycerskiej zawarta w książce „Landmarks in British History and Culture” (Wydawnictwo Naukowe UAM) znalazła w 2023 roku uznanie w jednej z monografii Oxford University Press. Jako supervising profesor Międzynarodowej Akademii w Antycznej Olimpii, w 2022 roku zajął 7. miejsce w rankingu 10 najlepszych wykładowców programu post-graduate seminars. Obecnie realizuje 6-tomowy projekt PWN „Dzieje kultury europejskiej”, z czego 4 są już na rynku księgarskim.
Uniwersyteckie Wykłady na Zamku
W okresie międzywojennym Zamek był siedzibą Uniwersytetu Poznańskiego. Prowadzono tu wykłady, także te otwarte, i inne zajęcia. Mieściło się tu również biuro Wykładów Powszechnych, w którym planowano fakultety, organizowane także poza Poznaniem. Od początku doceniano bowiem znaczenie upowszechniania wyników badań i budowania społeczeństwa opartego na wiedzy. Dzisiaj nawiązujemy do tej ważnej karty w dziejach obu instytucji, organizując Uniwersyteckie Wykłady na Zamku.
Tematem tegorocznych prelekcji jest SŁOWO.
Organizatorzy: Centrum Kultury ZAMEK, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Fundacja UAM, Muzeum UAM
Nagrania: Studio Filmowe UAM
