Czy torfowiska można skutecznie odtworzyć po ich osuszeniu? Najnowsze badania międzynarodowego zespołu naukowców, opublikowane w czasopiśmie Ecological Indicators, pokazują, że decydujące znaczenie ma jeden czynnik – poziom wody.
Wśród współautorów artykułu są prof. dr hab. Mariusz Lamentowicz z Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych oraz dr Mateusz Draga z Wydziału Biologii. Badacze przeanalizowali rdzenie torfowe z różnych regionów Europy, łącząc dane paleoekologiczne, geochemiczne i biologiczne (m.in. dotyczące składu roślinności, stopnia rozkładu torfu oraz obecności ameb skorupkowych). Takie wielowskaźnikowe podejście pozwoliło odtworzyć zmiany warunków hydrologicznych w przeszłości i ocenić ich wpływ na funkcjonowanie torfowisk.
Wyniki są jednoznaczne: wysoki i względnie stabilny poziom wody sprzyja akumulacji torfu oraz dominacji torfowców (Sphagnum) – roślin kluczowych dla wiązania węgla. Gdy zwierciadło wody się obniża, torf zaczyna szybciej się rozkładać, rośnie dostępność biogenów, a skład roślinności ulega zmianie. To z kolei prowadzi do utraty zdolności torfowisk do efektywnego magazynowania węgla i retencjonowania wody.
Szczególnie istotnym odkryciem jest wskazanie orientacyjnego progu hydrologicznego, który sprzyja ponownemu uruchomieniu procesów torfotwórczych. Badania pokazują, że poziom wody utrzymujący się około 10 ± 5 cm poniżej powierzchni gruntu może umożliwiać odbudowę funkcji torfowisk. Jednocześnie naukowcy podkreślają, że renaturyzacja nie zawsze prowadzi do pełnego odtworzenia stanu pierwotnego – często powstają nowe, przekształcone ekosystemy. Mogą one jednak odzyskiwać kluczowe funkcje środowiskowe, takie jak magazynowanie węgla czy retencja wody.
Uzyskane rezultaty mają istotne znaczenie praktyczne. Mogą stanowić podstawę do planowania i oceny skuteczności działań ochronnych oraz renaturyzacyjnych torfowisk – szczególnie w kontekście adaptacji do zmian klimatu i łagodzenia ich skutków.
Badania zostały sfinansowane w ramach konkursu Biodiversa+ i Water JPI (BiodivRestore ERANET Cofund, GA nr 101003777), ze środków Unii Europejskiej oraz instytucji finansujących: Narodowego Centrum Nauki, DFG, FWF oraz Ministerstwa LNV.
Link do artykułu: Multi-proxy high-resolution geochemical analysis reveals ecological baselines and evaluates potential restoration trajectories in European ombrotrophic peatlands