Biała Góra to uniwersyteckie laboratorium badawcze. To jednostka interdyscyplinarna, ale i miejsce wypoczynku. O uczelnianej stacji na Wolinie z prof. UAM Jackiem Tylkowskim na łamach najnowszego wydania Życia Uniwersyteckiego rozmawia Krzysztof Smura.
W kwietniu mija 30 lat od chwili, gdy na Wolinie powstała Stacja Monitoringu Środowiska Przyrodniczego w Białej Górze. Historię miejsca i prac badawczych zapoczątkował prof. Andrzej Kostrzewski – legenda poznańskiej geografii. Potem to pan przejął stację. Czym różnił się pierwszy okres funkcjonowania od obecnego?
Przyrodnicze badania naukowe na wyspie Wolin na naszym uniwersytecie zapoczątkowano po II wojnie światowej, m.in. z inicjatywy prof. Bogumiła Krygowskiego oraz prof. Adama Wodziczki, i koncentrowały się one głównie na zagadnieniach geograficznych i biologicznych.
W kolejnych dekadach, zwłaszcza w latach 70.-90. XX w., badania na wyspie Wolin były kontynuowane m.in. przez prof. Andrzeja Kostrzewskiego i zespół, choćby w odniesieniu do budowy geologicznej i morfodynamiki wybrzeża klifowego. Intensyfikacja prowadzonych prac badawczych ujawniła potrzebę utworzenia stałej stacji terenowej. Z inicjatywy prof. Kostrzewskiego w 1996 r. powołano stację terenową w Grodnie. Początkowo zaplecze stacji było bardzo ograniczone i obejmowało jedynie trzy niewielkie pomieszczenia udostępnione przez Woliński Park Narodowy (WPN). Stacja nie posiadała stałej obsady kadrowej, a brak odpowiedniego zaplecza noclegowo-socjalnego uniemożliwiał prowadzenie regularnych zajęć terenowych dla grup studentów. Działalność naukowo-badawcza była realizowana głównie w ramach comiesięcznych kampanii terenowych. Ćwiczenia terenowe i obozy Studenckiego Koła Naukowego Geografów organizowane były w pawilonach WPN.
Przełom w funkcjonowaniu stacji nastąpił w 2004 r., gdy z inicjatywy prof. Andrzeja Kostrzewskiego, za zgodą rektora prof. Stanisława Lorenca oraz dyrektora WPN dr. Ireneusza Lewickiego, stacja została przeniesiona do Białej Góry. Nowa lokalizacja umożliwiła znaczącą poprawę warunków lokalowych oraz modernizację infrastruktury badawczo-pomiarowej i laboratoryjnej. Obecnie stacja dysponuje bardzo dobrym zapleczem socjalnym oraz 60 miejscami noclegowymi, co pozwala na prowadzenie obozów naukowych i zajęć terenowych, organizację warsztatów i seminariów oraz realizację stałych badań środowiskowych, w tym w obrębie Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego (ZMŚP), w ramach którego funkcjonuje. Istotnymi atutami stacji są jej unikatowe nadmorskie położenie na obszarze WPN, dobra dostępność komunikacyjna, stała obsada kadrowa oraz całoroczne funkcjonowanie.
Stacja jest uniwersyteckim laboratorium badawczym. Jakie są jej cele?
Od 2010 r. stacja należy do krajowej sieci ZMŚP stanowiącej naukowy komponent Państwowego Monitoringu Środowiska i koordynowanej przez Centrum ZMŚP UAM. Jest jedną z 12 stacji bazowych ZMŚP badających przemiany geoekosystemów Polski oraz jedyną taką stacją położoną w strefie wybrzeża Bałtyku. Dane empiryczne pozyskiwane na stacji służą ocenie stanu środowiska oraz identyfikacji jego zmian na podstawie wieloletnich serii pomiarowo-obserwacyjnych, stanowiących podstawę modelowania przyszłych zmian środowiska, m.in. w zakresie klimatu, zasobów wodnych oraz erozji brzegu morskiego. Ponadto w stacji realizowane są projekty badawcze i prowadzone prace naukowe związane z uzyskiwaniem stopni naukowych.
Czytaj dalej na Uniwersyteckie.pl: UAM na wyspie wikingów
Fot. Władysław Gardasz